Menu

Wanneer mag jij wat van jezelf?

Achter de schermen bij de emotieregulatie-systemen

Waarom doe je eigenlijk dingen die stress opleveren? Als je dat weet kun je je balans tussen inspanning en ontspanning makkelijker herstellen. Inzicht in de emotieregulatie-systemen die jouw gevoel van moeten, willen en mogen aansturen, helpt je daarbij.

Het gevaar-, jaag- en zorgsysteem

Volgens klinisch psycholoog Paul Gilbert wordt wat je van jezelf moet, wil en mag gestuurd door drie emotieregulatie-systemen: het gevaar-, jaag- en zorgsysteem. Deze systemen hebben vanuit de evolutie een functie en worden in je brein geactiveerd door alledaagse situaties. 

Je moet

Moeten komt voort uit het gevaarsysteem. Uit zelfbescherming triggert het brein je tot een fight-flight-freeze reactie. Dit is heel nuttig als je oversteekt en er komt een auto aan. Dan zorgt dit gevaarsysteem dat je wegrent. Het gevaarsysteem is actief wanneer je gevoelens van angst of afkeer ervaren. Bijvoorbeeld tijdens een spannende presentatie. Doe je het niet dan zou je evolutionair gezien afgewezen kunnen worden, wat je overlevingskans zou verlagen. Dus, ‘je moet’, zegt het brein.

Je wil

Willen is gekoppeld aan het jaagsysteem. Bij dieren kun je dit mooi zien. Als het gevaar geweken is, gaan ze op jacht naar voedsel. Wij mensen jagen ook, maar dan op een ander soort beloning. Denk aan status wanneer we een promotie willen, waardering en erkenning als we naar een complimentje vissen, materie wanneer ons hart vol is van een groter huis of die luxe auto.

Stress

Als het gevaar- of jaagsysteem actief is, komen stresshormonen vrij, onze hartslag versnelt en het immuunsysteem verzwakt. Het lichaam is in staat van paraatheid.  Daar is op zich niets mis mee. Maar als deze situatie te lang duurt, raakt je lichaam uitgeput.

Je mag

Mogen is gekoppeld aan het zorgsysteem. Katten zijn daar een sprekend voorbeeld van. Ze komen spinnend op schoot zitten, zodra het gevaar geweken is en hun buikje vol is. Bij mensen zorgt het zorgsysteem voor een staat van ontspanning waarin niets hoeft. Je voelt je tevreden, verbonden en er is ruimte voor nieuwe mogelijkheden en creativiteit. Is het zorgsysteem actief dan word je ademhaling kalmer, spieren ontspannen en de bloeddruk daalt.

Even niets

Je hebt alle drie de emotieregulatie-systemen nodig, maar ze zijn vaak niet in balans. Veel mensen ervaren dat ze te veel moeten én ze willen ook heel veel. Zo blijft er weinig ruimte over even niets hoeven doen. Herken je dat ook bij jezelf? Omdat je het zorgsysteem weinig aanboort, is dit minder goed ontwikkeld dan het gevaar- en het jaagsysteem. Maar…, daar kun je verandering in brengen.

Beter in balans

Inventariseer voor jezelf eens bij welke situaties of activiteiten je dat gevoel van mogen ervaart; dat jij jezelf tevreden, kalm en verbonden voelt.Door bewust vaker te kiezen voor het zorgsysteem, blijf je de regulatiesystemen die je alle drie nodig hebt, aanspreken, maar in een betere balans.

Training Mindfulness

In onze 8-weekse training Mindfulness besteden we aandacht aan de 3 emotieregulatie-systemen en leer je hoe je moeten, willen en mogen beter in balans brengt. Lees meer over de training.